Di tích kiến trúc nghệ thuật Tháp Bình Thạnh

Ngôi tháp được xây dựng trên một khu nền đất đắp bằng phẳng, có hình vuông, mỗi chiều khoảng 100m, nằm đúng hướng Đông - Tây - Nam - Bắc. Mặt chính quay về hướng Đông, trông thẳng ra bàu nước phía truớc. Bên trái di tích tháp Bình Thạnh là một phế tích của một ngôi tháp khác đã bị sụp đổ. Các nhà khảo cổ học cho rằng tháp Bình Thạnh đã được phát hiện vào năm 1909, trước đây người Pháp gọi ngôi tháp này là Prei Cek, trong thời gian này ngôi tháp còn cao hơn gần 10m, phần đỉnh tháp đã bị sụp đổ. Vào năm 1938 H.Mauger đã đến đây tiến hành tu sửa, trám những phần tường đã bị sụp đổ hoàn toàn, người Pháp đã đúc một tấm đan bằng xi măng trám lên phía trên đỉnh để tránh nước mưa đổ vào bên trong lòng tháp.

Đến năm 1994 các cán bộ nghiên cứu khảo cổ học thuộc Viện Khảo cổ học Hà Nội do Phạm Như Hồ chịu trách nhiệm chính cùng với các cán bộ Bảo tàng tỉnh tiến hành khai quật trên khu di tích tháp cổ Bình Thạnh. Kết quả của cuộc khai quật trên khu gò của tháp Bình Thạnh, các nhà khảo cổ học đã phát hiện được hai kiến trúc xây bằng gạch. Kiến trúc thứ nhất nằm dưới gò đất cao song song với ngôi tháp Bình Thạnh, hơi dịch về phía Đông cách nền tháp Bình Thạnh về phía Bắc 4m. Nền móng của kiến trúc bị sụp đổ có bình đồ gần vuông, có chiều Bắc – Nam 7.7m; chiều Đông - Tây 8.2m; có cửa quay ra hướng Đông. Kiến trúc thứ hai nằm song song với kiến trúc thứ nhất về phía Bắc, nằm sát rìa gò của khu gò tháp Bình Thạnh. Kiến trúc gạch có hình vuông, mỗi chiều rộng 6m, có cửa quay ra hướng Đông.

Theo các nhà nghiên cứu khảo cổ học trước đây đã đoán định niên đại của khu tháp cổ Bình Thạnh được xây dựng vào thế kỷ thứ VII-VIII sau Công nguyên. Như vậy hai kiến trúc gạch mới được khai quật nằm ở phía Bắc ngôi tháp có niên đại sớm hơn niên đại đã được đoán định của ngôi tháp Bình Thạnh.

Tháp Bình Thạnh là một trong số ít các tháp còn sót lại. Đây là ngôi tháp còn tương đối nguyên vẹn, là một trong những di tích kiến trúc cổ quý giá cả Nam Bộ.

Tháp Bình Thạnh được xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia tại Quyết định số 937/QĐ-BVHTT ngày 23/7/1993 của Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch).

Tháp Bình Thạnh được khoanh vùng bảo vệ với diện tích 7564m².