Di tích kiến trúc nghệ thuật Tháp Chóp Mạt

Khu di tích tháp Chót Mạt, được xác định xây dựng khoảng thế kỷ VIII sau công nguyên thuộc nền văn hóa Óc Eo, tháp Chót Mạt được phát hiện chính thức cùng tháp Bình Thạnh đầu thế kỷ XX. Qua tài liệu báo cáo khảo cổ học Tây Ninh của viện nghiên cứu khảo cổ Đông Dương kiến trúc tháp xây bằng gạch có bình diện vuông 5m x 5m đỉnh tháp cao 10m.

 Khu đền tháp cổ được xây dựng trên gò đất đắp giữa cánh đồng, toàn bộ kiến trúc đền tháp được xây dựng trên gò đất hình chữ nhật theo hướng Đông - Tây (70 x 66), cao hơn mặt ruộng 0,8m-1m, phía trước là bàu nước được đào để lấy đất đắp nền tháp.

Tháp Chót Mạt được xây dựng bằng hai loại vật liệu chính là gạch và đá phiến. Hình dáng của tháp gần giống như tháp Chăm hiện có ở các tỉnh miền Trung. Chân tháp rộng, các bức tường quanh tháp thẳng, tường tháp dày, đỉnh tháp nhọn, các vĩa gạch được xếp chồng khít lên nhau như không có khe hở.

Cho đến nay, đền tháp Chót Mạt là một trong ba ngôi đền tháp còn lại ở Nam Bộ (cùng với tháp Bình Thạnh còn tương đối nguyên vẹn, tháp Vĩnh Hưng- Vĩnh Lợi, Bạc Liêu).

Hệ thống tháp cổ ở Tây Ninh chứng minh nơi đây là địa bàn phát triển và nối tiếp từ văn hóa Đồng Nai đến văn minh Óc Eo cho đến khi người Việt đặt chân đến vào thế kỷ XVII.

Tháp Chót Mạt đã được xếp hạng cấp quốc gia tại Quyết định số 937/QĐ-BVHTT, ngày 23/7/1993 của Bộ Văn hóa Thông tin.

Hiện trạng: di tích có tổng diện tích khoanh vùng bảo vệ 17.917,3m2.