Di tích lịch sử Căn cứ Huyện ủy Tòa Thánh

Tháng 8/1961 Tỉnh ủy Tây Ninh quyết định tách huyện Phú Khương để thành lập Căn cứ Huyện ủy Tòa Thánh. Dưới sự lãnh đạo trực tiếp Huyện ủy, đó là cái mốc quan trọng trong lịch sử truyền thống của huyện Tòa Thánh, nó đáp ứng nguyện vọng thiết tha của toàn thể đảng viên, cán bộ, chiến sĩ và đồng bào của huyện từ hàng chục năm nay. Để thực hiện Nghị quyết của Bộ Chính trị, tháng 5/1962 Trung ương Cục miền Nam ra Nghị quyết xác định nhiệm vụ đối với căn cứ: “ra sức giữ vững, mở rộng và xây dựng các loại căn cứ địa cách mạng, bồi dưỡng cho lực lượng ta về mọi mặt, đánh bại mọi âm mưu càn quét, lấn chiếm căn cứ của địch”. Từ Nghị quyết trên, Căn cứ Huyện ủy Tòa Thánh được thành lập, cùng với đà phát triển của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Sau khi thành lập huyện, trong những năm chiến tranh ác liệt, Căn cứ Huyện ủy Tòa Thánh đã di chuyển nhiều nơi nhưng luôn luôn lúc nào cũng tồn tại 2 chốt căn cứ để tiếp ứng lẫn nhau:

- Dựa vào thế núi Bà, Huyện ủy đóng chốt xây dựng căn cứ nơi đây để kiểm soát vùng Tây Bắc của huyện Tòa Thánh

- Căn cứ ở khu Năm Trại thuộc phạm vi Rừng 16 Mẫu nơi căn cứ tiền phương của Huyện ủy Tòa Thánh, cách chi khu quận Phú Khương khoảng 8km đường chim bay.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Huyện ủy Tòa Thánh đứng chân và hoạt động trong vùng tôn giáo Cao Đài, một vùng hết sức căng thẳng về đầu tư trí tuệ để đối phó với kẻ địch từng giờ, từng phút, trong một môi trường hoạt động hết sức phức tạp. Do tính đặc thù của nó là vùng tôn giáo có màu sắc chính trị.

Từ những đặc điểm trên đội ngũ cán bộ làm công tác Cao Đài vận ra đời, thực hiện chủ trương của Trung ương đối với quần chúng Cao Đài ở huyện Tòa Thánh đấu tranh chống Mỹ đòi dân sinh, dân chủ, hòa bình, hòa hợp dân tộc, thống nhất đất nước.

Trong công tác tuyên truyền, vận động quần chúng tín đồ Cao Đài thấy được âm mưu thâm độc của kẻ thù và qua đó vạch mặt bọn phản động đội lốt tôn giáo, giác ngộ đồng bào, tín đồ từng bước ủng hộ cho cuộc kháng chiến giành thắng lợi, là nhiệm vụ trọng tâm mà Tỉnh ủy Tây Ninh cũng như huyện Tòa Thánh đặt ra khi thực hiện công tác Cao Đài vận đúng theo đường lối của Đảng đã làm cho quần chúng Cao Đài thấy rõ ta tôn trọng tự do tín ngưỡng, cùng nhau đoàn kết đánh giặc, giải phóng quê hương, cứu đạo, cứu đời và phân biệt kẻ thù chính và bọn tay sai phản đạo hại đời.

Căn cứ Huyện ủy Tòa Thánh như tên gọi, mang thuộc tính căn cứ gắn liền với vai trò lãnh đạo của Huyện ủy Tòa Thánh trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước của Nhân dân đồng thời là biểu hiện cao đẹp của lòng dân đối với cách mạng.

Căn cứ Huyện ủy Tòa Thánh được xếp hạng là di tích lịch sử cấp tỉnh tại Quyết định số 141/QĐ-CT ngày 27/9/1999 của UBND tỉnh Tây Ninh.

Di tích được khoanh vùng bảo vệ với diện tích 43.628,8m2.