Di tích lịch sử Địa điểm Tưởng niệm liệt sĩ Sư đoàn 9 - Quân đoàn 4

Sau khi thất bại nặng nề trong cuộc phản công mùa khô lần thứ nhất (1965-1966), bước vào mùa khô 1966-1967, để thực hiện chiến lược hai gọng kìm: “tìm diệt và bình định”, đế quốc Mỹ mở các cuộc hành quân mang như:  cuộc hành quân Attelboro đánh vào huyện Dương Minh Châu, từ ngày 12/10/1966 đến ngày 25/11/1966;  cuộc hành quân Cedarfall vào Bến Súc và khu Tam giác Bến Súc - Củ Chi – Bến Cát

Đặc biệt vào tháng 2/1967  đế quốc Mỹ huy động 45.000 quân, trên 1.200 xe tăng và thiết giáp, 256 khẩu pháo, 300 trực thăng, 160 máy bay chiến đấu cùng các loại vũ khí, hỏa lực mạnh, mở cuộc hành quân Junction City đánh vào căn cứ Bắc Tây Ninh.

Ngày 19/3/1967; lữ đoàn 3, sư đoàn 4 và một tiểu đoàn của lữ đoàn 173 không vận Mỹ đổ quân xuống Đồng Rùm. Đổ quân đóng chốt ở Đồng Rùm, địch có thể tung lực lượng ra càn quét khu vực giữa liên tỉnh lộ 4 và lộ ủi Bà Chiêm. Quân Mỹ ra sức đào đắp công sự, hình thành hai tuyến phòng thủ. Tuyến ngoài có xe tăng, xe bọc thép đóng xen kẽ với bộ binh, mỗi cụm từ 3 đến 5 xe, mỗi xe là một công sự di động. Ngoài ra còn có 6 lô cốt đều bằng bê tông do máy bay cần cẩu chuyển tới. Trung tâm chốt là sở chỉ huy, thông tin, trận địa pháo, cối.

   Ngày 20/3/1967, sau khi nghe trinh sát kỹ thuật báo cáo tình hình cụm quân Mỹ ở Đồng Rùm, Đảng ủy – Bộ Tư lệnh Sư đoàn 9 -Quân đoàn 4 hạ quyết tâm vận động tập kích quân Mỹ-ngụy ngay trong đêm 20 rạng ngày 21 tháng 3 năm 1967. Trung đoàn 2 đang đứng ở Chà Dơ cách Đồng Rùm 5 km về phía Đông Nam vận động đột phá hướng chủ yếu. Trung đoàn 16 đứng cách Đồng Rùm 7 km về phía Bắc, vận động đột phá hướng thứ yếu.

  Đêm ngày 20/3/1967, hai trung đoàn đưa bộ đội vào chiếm lĩnh trận địa, tổ chức hiệp đồng giữa các hướng, bảo đảm bí mật và đúng thời gian quy định.

  5 giờ 39 phút, ngày 21/3/1967, Trung đoàn phó Trung đoàn 2 Trương Văn Đàng ra lệnh nổ súng. Sau loạt bắn cấp tập của cối, ĐKZ, hai Tiểu đoàn 4 và 6 đột phá qua tiền duyên, đánh nhanh, xung phong đồng loạt, diệt nhiều hỏa điểm và xe cơ giới địch, đánh bật các đợt phản kích của chúng. Đại đội 2, Tiểu đoàn 4 nhanh chóng thọc sâu, đánh trúng sở chỉ huy địch. Trong khi đó, Trung đoàn 16 hiệp đồng theo tiếng súng tập kích cụm quân Mỹ ở phía Bắc.

  Tuy điều kiện thời gian gấp, tiến hành tập kích ban ngày nhưng sau 3 giờ chiến đấu, Trung đoàn 2 và Trung đoàn 16 diệt và bắt hơn 1.000 tên, đánh thiệt hại 3 tiểu đoàn bộ binh, 1 tiểu đoàn pháo binh, 1 tiểu đoàn cơ giới, phá hủy 87 xe tăng, xe bọc thép, bắn rơi 12 máy bay. Bộ đội ta cơ bản diệt được sở chỉ huy địch, diệt gần hết cụm quân Mỹ ở phía Nam, đánh thiệt hại nặng quân Mỹ ở phía Bắc trảng.

  Thắng lợi của trận đánh đã góp phần quan trọng vào thắng lợi chung đập tan cuộc phản công chiến lược mùa khô lần thứ hai của địch, đẩy Mỹ-ngụy vào thế bị động mới. Từ chiến lược tấn công chúng chuyển sang phòng ngự và ngày càng lún sâu vào thế bị động.

Thắng lợi Đồng Rùm đã củng cố, nâng cao thêm quyết tâm đánh Mỹ và thắng Mỹ của cán bộ, chiến sĩ toàn Sư đoàn và quân, dân Tây Ninh đã cổ vũ phong trào diệt Mỹ đánh bại cuộc phản công chiến lược mùa khô lần thứ hai của đế quốc Mỹ, tạo ra cục diện chiến lược mới có lợi cho ta trên chiến trường. Từ đó, tạo điều kiện chuẩn bị mọi mặt để tiến lên Tổng tiến công và nổi dậy Xuân

Đảng ủy, chỉ huy Sư đoàn 9 phối hợp với Ban Liên lạc Cựu chiến binh Sư đoàn 9 đầu tư xây dựng Nhà bia tưởng niệm tại ấp ấp Tân Hiệp, xã Tân Thành, huyện Tân Châu, tỉnh Tây Ninh để tỏ lòng biết ơn các liệt sỹ là cán bộ, chiến sỹ Sư đoàn bộ binh 9 - Quân đoàn 4 nói riêng và quân và dân Tây Ninh nói chung đã anh dũng hy sinh trong cuộc chiến đấu ác liệt đánh vào lực lượng địch, trong cuộc hành quân.

Với những ý nghĩa và giá trị lịch sử đó di tích Địa điểm tưởng niệm liệt sĩ Sư đoàn 9 - Quân đoàn 4 đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Tây Ninh xếp hạng là di tích lịch sử cấp tỉnh tại Quyết định số 3046/QĐ-UBND ngày 24/12/2005.

Di tích được khoanh vùng bảo vệ với diện tích 1161m2.