Di tích lịch sử Đình Cẩm An

Đình Cẩm An được xây dựng từ năm 1905, là minh chứng cho tấm lòng tri ân của dân làng đối với ông Huỳnh Công Đức, vị quan trung can nghĩa khí, có tài thao lược chống giặc mở đất, giữ làng, suốt đời tận trung với chúa Nguyễn Ánh và giúp chúa lập nên cơ đồ nhà Nguyễn, về sau được vua Tự Đức phong Thành hoàng bổn cảnh.

Ông Nguyễn Huỳnh Đức xuất thân trong gia đình đều là võ quan dưới triều Hậu Lê, ông sinh ngày 14/01 năm Mậu Thìn (1748) tại Giồng Cái Én, làng Trường Khánh, tổng Hưng Nhượng, huyện Kiến Hưng, tỉnh Định Tường. Nhờ chăm chỉ từ nhỏ, ông luôn trau dồi kinh sử, năm 17 tuổi ông đã trở thành thanh niên có văn võ song toàn, người đời thường gọi ông là “hổ tướng”. Năm Nhâm Dần (1782) quân Nguyễn Huệ đánh vào Gia Định thành, Nguyễn Ánh thất bãi nặng nề chỉ còn Huỳnh Công Đức theo bảo giá Nguyễn Ánh thoát khỏi vòng vây chạy ròng rã suốt đêm. Lúc mệt mỏi dừng ngựa nghỉ ngơi, Nguyễn Ánh gối đầu lên Huỳnh Công Đức ngủ thiếp đi, khi tỉnh dậy Nguyễn Ánh xúc động nói “… tấm lòng trung hậu của khanh đối với ta thật chỉ là một, vậy ta cho khanh theo họ ta…”. Từ đây Huỳnh Công Đức được đổi tên thành Nguyễn Huỳnh Đức và được Nguyễn Ánh xem như người trong thân tộc.

Năm 1883 (Quý Mão) Nguyễn Huỳnh Đức giao chiến với quân Tây Sơn ở  Đồng Tuyển (Thành phố Hồ Chí Minh ngày nay), ông bị bắt làm tù binh. Nguyễn Huệ nghe danh Nguyễn Huỳnh Đức đã lâu bên tự tay cởi trói và chiêu hàng nhưng ông nói rằng “Nếu không giết thì ta lại trốn về với chúa ta mà thôi”. Kính phục tấm lòng trung thành nghĩa khí của bậc quân thần, Nguyễn Huệ không giết mà giữ Nguyễn Huỳnh Đức lại trong quân và hậu đãi, hy vọng có ngày ông hồi tâm chuyển ý chịu phục vụ cho mình. Sau đó Nguyễn Huỳnh  Đức chấp nhận theo giúp quân Tây Sơn. Năm 1791 Nguyễn Huỳnh Đức được gia phong Chưởng Hữu Bình Tây Phó tướng quân; năm 1796 thăng lên thành Khâm sai Chưởng hữu Bình Tây tướng quân, năm 1802 được phong tước Đức Quận Công. Năm Gia Long thứ 16 (1817) ông xin về nghỉ dưỡng tại làng Trùng Khánh. Ông mất ngày mùng 09/9 năm Kỷ Mão (1819), thọ 72 tuổi.

Tưởng nhớ đến công đức sâu dày và tấm lòng trung nghĩa của ông Nguyễn Huỳnh Đức Nhân dân trong làng họp bàn xây dựng ngôi đình để thờ tự ông. Đinh Cẩm An khi xưa chỉ là một ngôi miếu nhỏ nằm tại Láng Cát ở bìa ấp Cẩm An ngày nay. Đến năm 1905, Nhân dân trong làng họp bàn thống nhất di dời ngôi đình về địa điểm hiện nay.

Giống như các ngôi đình làng đặc trưng khác ở Nam Bộ, đình Cẩm An được xây dựng và tồn tại đến nay đã hơn 100 năm, tuy đã trải qua nhiều lần trùng tu, sửa chữa nhưng đình vẫn giữ lối kiến trúc cổ xưa thuở ban đầu.

Đình Cẩm An đã được xếp hạng là di tích cấp tỉnh tại Quyết định số 270/QĐ-CT ngày 11/8/2004 của Uỷ ban nhân dân tỉnh Tây Ninh.

Di tích được khoanh vùng bảo vệ với diện tích 10,172.1m2.