Di tích lịch sử Đình Gia Lộc

Đình Gia Lộc là một trong những ngôi đình lớn và cổ đã được vua Bảo Đại (năm thứ VIII) ban sắc phong “Dực bảo trung hưng linh phù chi thần” cho vị Thành Hoàng Bổn Cảnh vào ngày 29/8/1933 âm lịch (tức ngày 18/10/1933 dương lịch), thờ ông Cả Đặng Văn Trước và các bậc tiền hiền có công khai hoang mở đất, chống giặc ngoại xâm.

Theo Địa chí Tây Ninh, hơn 300 năm trước những người dân Việt đầu tiên đã đặt chân đến vùng đất phương Nam. Họ khai phá đất đai ở lưu vực sông Vàm Cỏ Đông. Từ đó lập nên những khu dân cư mới. Những vùng đất đầu tiên của Tây Ninh được khai phá là Bình Tịnh (phường An Tịnh ngày nay) - Phước Lộc (phường Trảng Bàng ngày nay). Còn làng Bình Tịnh và làng Gia Lộc là hai làng cổ nhất của Tây Ninh. Trong tiến trình khai hoang, lập ấp ở Trảng Bàng, ông cả Đặng Văn Trước là người có công rất lớn. Để ghi nhớ ơn ông, nhân dân trong làng đã xây đền thờ ông. Sau đó tôn ông làm Thành hoàng làng, thờ tại đình Gia Lộc, phường Trảng Bàng ngày nay.

Đình Gia Lộc có cửa chính quay về hướng Nam với tổng diện tích là 142336 m2, với kiến trúc kiểu chữ Tam gồm ba lớp nhà xây, mỗi lớp ba gian, hai chái. Cửa gỗ được chạm khắc tinh xảo với các họa tiết hoa, long – lân – quy – phụng. Mái đình lợp ngói, các đầu đao trên mái đắp hình nghê, rồng, lưỡng long chầu nguyệt, cùng với gác chuông, gác trống có mái giả. Mặt bằng cấu trúc hình chữ nhật rộng 545.6m2. Tiền tế và võ ca với 36 cột gỗ, từ 30 – 40cm, tròn vo và bóng lộng cùng với 36 cột áp tường 30x30m, chống đỡ toàn bộ vì kèo, xiên, trính… tạo thế vững chắc cho đình cùng với đồ tế tự là những công trình chạm khắc có tính nghệ thuật cao. Các hoành phi đại tự, liễn đối được trang trí cân đối, hài hòa từ trong ra ngoài, do những nghệ nhân tài hoa có bàn tay khéo léo tạo nên. Đình được bảo tồn tương đối nguyên vẹn, là niềm tự hào của Trảng Bàng, được xem như bộ mặt kiến trúc cổ ở Tây Ninh.

Hàng năm vào các ngày 14, 15, 16/3 âm lịch, đình Gia Lộc tổ chức Lễ hội Kỳ yên thật long trọng và tôn kính, các lễ thức xưa như: Lễ rước sắc thần, Túc Yết, Đoàn cả, Xây chầu đại bội, Hồi sắc, được bảo tồn và từng bước phát triển. Lễ hội cúng đình là ngày hội lớn của nhân dân quanh vùng và cả những người con xứ Trảng, là dịp để giao lưu văn hóa cổ truyền của cộng đồng ôn lại lịch sử bằng các loại hình sinh hoạt văn hóa: bàn việc làng, việc nước, hát bội, cúng tế cầu nguyện cho mùa màng tươi tốt, dân làng được bình an, làm ăn được thịnh vượng, cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.

Đình Gia Lộc được xếp hạng là di tích lịch sử cấp quốc gia tại Quyết định số 3211/QĐ-BVHTTDL ngày 12/12/1994 của Bộ Văn hóa Thông tin. Bên cạnh đó Lễ hội Kỳ Yên ở đình Gia Lộc là lễ hội truyền thống được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia tại Quyết định số 5079/QĐ-BVHTTDL ngày 27/12/2012.