Di tích lịch sử Đình Thái Bình

Đình Thái Bình được xây dựng cách nay hơn 100 năm, thờ ông Võ Văn Oai, vốn là một tướng lĩnh dưới triều Nguyễn, có nhiều chiến công chống giặc, bảo vệ lãnh thổ, mang lại cuộc sống bình yên cho nhân dân địa phương. Trước kia khi chưa lập đình người dân đã lập miễu thờ ông Võ Văn Oai tại vùng Bến Be (nay thuộc phường Tân Ninh).

Ngày 18/3/1917 vua Khải Định năm thứ II đã ban sắc phong cho đình Thái Bình. Trong sắc phong cho đình Thái Bình, có nêu rõ “Vua ban Thần hộ nước giúp dân, bảo vệ tính mạng” cho dân. Điều này chứng tỏ Thành hoàng đình Thái Bình là quan võ, đây cũng là điều đặc biệt liên quan đến thuộc tính di tích.

 Đình Thái Bình được sửa chữa lớn lần thứ nhất vào năm 1950, việc tu sửa lớn lần hai vào tháng 4/1994 với tổng kinh phí hơn 20 triệu đồng. Năm 2012 đình được trùng tu, tôn tạo toàn diện. Phần tiền điện, hậu điện được hạ giải nhanh chóng, các cột, kèo bị mục nát được thay mới bằng gỗ dầu, các loại ngói âm dương và ngói móc được xử lý chu đáo bằng hóa chất trước khi lợp, phục chế các hoành phi, câu đối… nhưng vẫn giữ gìn nguyên gốc các loại vật liệu xây dựng từ trước và đảm bảo tính nguyên gốc của đình.

Đình Thái Bình hiện nay tọa lạc trên diện tích 2.436m², mặt tiền đình quay về hướng Đông Nam, phía trước sân đình có bức bình phong, mặt tiền bình phong có đắp nổi hình con nghê bằng mảnh sành, sứ, phía trên là biểu tượng cuốn sách và thanh gươm.

  Đình Thái Bình mang dáng dấp đình làng Nam Bộ, với kiến trúc hình chữ Tam gồm tiền đình, chính đình và hậu đình. Mái đình lợp bằng ngói âm dương. Kiến trúc đình toát lên vẻ uy nghiêm và sắc thái hùng vĩ. Mặt tiền của đình được kiến trúc cân đối, hài hòa theo kiểu 3 gian, 2 chái. Phía trên gian giữa được trang trí phù điêu nổi “Lưỡng long chầu nguyệt” cùng với các họa tiết trang trí như hoa dây, mây, cuốn thư. Hai bên tương ứng với 2 chái là gác chuông, gác trống, phần kiến trúc  vừa mang tính dân tộc vừa pha trộn ít Gotic và Romanh. Trên nóc đình tương ứng phần tiếp nối giữa tiền đình và chính đình được xây dựng nhô lên, đó là khu vực thờ Thần trong nội thất. Các góc mái trang trí bởi các cặp nghê, phượng đều hướng về phía trung tâm của kiến trúc.

  Vị trí trung tâm của chính đình đặt bàn thờ Thần, ngoài ra còn có bàn thờ Đương Kim thiên tử, Tả ban, Hữu ban, Tiền hiền, Hậu hiền, Bạch mã, Thái giám và các bàn Hội đồng. Hậu đình là đặt các bàn thờ Tiền xã, Hậu thôn, Hậu sở.

  Lễ Kỳ yên đình Thái Bình hàng năm được tổ chức vào ngày 15 và 16/11 âm lịch. Lễ Kỳ yên gồm các nghi lễ truyền thống như Rước sắc thần, các nghi thức cúng cơm chay, cúng cầu quốc thái dân an, cúng tế Linh thần, cúng Thần nông, lễ Hồi sắc… nhằm cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, cầu cho công việc lao động sản xuất của nhân dân được thuận lợi, đời sống ấm no, hạnh phúc.

  Đình Thái Bình là một trong những ngôi đình cổ ở Tây Ninh có kiến trúc hài hòa, vừa bảo lưu nghệ thuật truyền thống dân tộc, vừa mang tính hiện đại. Đình Thái Bình là nhân chứng lịch sử, ghi danh công lao của Thành hoàng Võ Văn Oai đã cùng nhân dân nơi đây chẳng quản hy sinh gian khổ, chiến đấu chống giặc giữ gìn mảnh đất thiêng liêng của ông cha ta vào những năm giữa thế kỷ XIX.

Với những giá trị đó, đình Thái Bình đã được Bộ Văn hóa Thông tin xếp hạng là di tích lịch sử cấp quốc gia tại Quyết định số: 3211/QĐ-BT ngày 12/12/1994.

Đình Thái Bình được khoanh vùng bảo vệ với diện tích 2.436m².