Di tích lịch sử Lăng mộ Quan Lớn Trà Vong

Quan lớn Trà Vong tên thật là Huỳnh Công Giản sinh năm 1722, trong một gia đình nông dân. Thân sinh ông là cụ Huỳnh Công Cẩn quê ở Đàng ngoài.

Vào những năm giữa thế kỷ XVIII, triều đình Huế đã phái Huỳnh Công Giản cùng với hai người em của ông là Huỳnh Công Thắng và Huỳnh Công Nghệ đến Tây Ninh mở mang quy dân lập ấp và giữ đất.

Khi đến Tây Ninh, Huỳnh Công Giản sắp xếp cho ba anh em mỗi người một khu vực: Huỳnh Công Giản ở cánh rừng Trà Vong, Huỳnh Công Thắng ở xã Cẩm Giang, Huỳnh Công Nghệ ở cánh đồng Bến Thứ

Đến Trà Vong, Huỳnh Công Giản lập thành ba ấp: Tân Lập, Tân Hội và Tân Hiệp. Vừa quy dân lập ấp, ông vừa cho xây thành đắp lũy để bảo vệ biên cương.

Thời gian này bọn giặc từ bên kia biên giới thường sang quấy nhiễu, cướp bóc tài sản của đồng bào. Huỳnh Công Giản đã tổ chức, huấn luyện những đội binh trấn giữ khắp nơi theo phương thức “động vi binh, tĩnh vi dân”. Nhiều trận chiến đã diễn ra, lần nào cũng tạo được thắng lợi vẻ vang, tạo được niềm tin vững chắc cho nhân dân trong vùng.

Ngày 12 tháng 2 năm Nhâm Dần (1782), trong trận chiến đấu ác liệt tại thành Trà Vong. Huỳnh Công Giản đã lãnh đạo nhân dân chiến đấu đến hơi sức tàn lực kiệt và quay gươm tuẫn tiết.

Lăng mộ quan lớn Trà Vong là nhân chứng lịch sử của thời kỳ mở đất và giữ đất ở Tây Ninh cách nay trên 200 năm. Lăng mộ vẫn uy nghi, trầm mặc bên dòng suối Trà Vong đồng hành cùng tuế nguyệt, chứng kiến bao đổi thay của mảnh đất Tây Ninh trung dũng kiên cường.

Hằng năm đến ngày 12/2 âm lịch, nhân dân trong vùng quy tụ về lăng để tổ chức lễ cúng thường niên đáo lệ.

Lăng mộ quan lớn Trà Vong Huỳnh Công Giản đã được xếp hạng là di tích lịch sử cấp tỉnh tại Quyết định số 135/QĐ-CT ngày 27/9/1999 của Ủy ban nhân dân tỉnh Tây Ninh.

Di tích được khoanh vùng bảo vệ với diện tích 528m2.